«До уваги особового складу: завтра переїзд!»

„Uwaga, personel: jutro ruszamy!”

— Och, po coście się tak dobrze okopali? W tym tempie do końca tygodnia będziemy się stąd wynosić — mówię do towarzysza broni i tym zdaniem otwieram portal do świata oficjalnych opowieści o wojskowych przenosinach. — Ooooch, wiesz, mieliśmy taką absurdalną sytuację: ledwo zdążyliśmy wykopać latrynę, a następnego dnia już rozkaz o wymarszu. Dopóki chodzimy w krzaki, wszystko jest w porządku. A raz to nawet nie zdążyliśmy zacząć kopać dołu, gdy przyjechała ekipa.

Podczas służby zmieniłam cztery obwody, około tuzina miast i wsi. Za każdym razem, gdy pakuję rzeczy, obiecuję sobie, że nigdy więcej nie będę się urządzać w nowym miejscu. Że nie kupię tam naczyń, dywaników ani ręczników. Przeklinam się za stertę słoiczków i flakoników w kosmetyczce, ganię za zbieranie odłamków i łusek. Szybkie pakowanie całego swojego dobytku to umiejętność nabyta właśnie podczas służby. Ale chciałabym mieć inny talent — nie przywiązywać się do miejsc.

— Ta stacja benzynowa w Konstasze (Konstantynówce, obwód doniecki) już nie działa, a dziennikarze wjeżdżają do miasta tylko w kamizelkach kuloodpornych — mówi fixer jednej z zagranicznych redakcji, a w mojej duszy pęka kolejna struna.

„Konstacha” to droga na pozycje pod Bachmutem. To miasto, w którym po raz pierwszy zobaczyłam nad swoją głową rosyjski myśliwiec. A „za Konstachą” to miejsca, gdzie spędziło się godziny na obserwacji walk ze stanowisk dowodzenia, wypiło litry kawy, usłyszało tysiące eksplozji. W nocy horyzont „za Konstachą” to wstęga błysków z pojedynków artyleryjskich. To pójście za potrzebą ze świadomością, że jest się w polu widzenia rosyjskiego zwiadu lotniczego, i myśli o komizmie śmierci. To znajomości z ludźmi, o których będziesz opowiadać przez całe życie, których później odwiedzasz w szpitalu, których wspominasz w modlitwach za spokój ich dusz, wymieniając ich pseudonimy. „Konstacha” to starsza pani, którą podejrzewasz o separatyzm, a jej po prostu nie podoba się, że zrobiliśmy sobie sesję zdjęciową w jej bzach.

Z każdą miejscowością wiążą się inne wspomnienia, ale wszystkie są ciepłe. Czasami miejsca i ludzie wyłaniają się z najgłębszych zakamarków pamięci. Oto twarz sprzedawczyni w wiejskim sklepie, która zawsze ostrzegała przed nieświeżym towarem. Oto ścieżki w sosnowym lesie, gdzie w ciągu jednego dnia nałapałam kleszczy. Kawiarnia z najlepszą kawą w mieście — tylko dlatego, że jedyna.

Więc gdy tylko się przyzwyczaisz, znajdziesz fryzjera, wymyślisz imiona dla wszystkich miejscowych psów, przekonasz siebie, że to miejsce jest jak twój dom i — nie daj Boże — wykopiesz latrynę, czas pakować kufer, pudła i paczki. I wszystko zaczyna się od nowa. Rozpakowywanie rzeczy, obiecywanie sobie, że nic tu nie kupisz, że nie będziesz zbierać łusek, poznawanie lokalnej infrastruktury i przyrody.

Jednak teraz, kiedy słyszysz „Charkowszczyzna” — myślisz o konkretnych ludziach i konkretnych miastach. Kiedy mówią: „Co właściwie zostało z tego Donbasu?”... Nie wytrzymujesz i rzucasz: „Konstacha, Drużkiwka, Kramatorsk, Słowiańsk...!”. I każdy taki region, który przyszło ci odwiedzić na służbie, staje się twój.